Voorproevers
Voorproevers maakt een eigenzinnige keuze uit het non-fictie aanbod van boeken, documentaires en podcasts. Met een open blik interviewen de hosts auteurs en makers over hun werk, waarbij thema's als mens, maatschappij, technologie, geschiedenis en wetenschap aan bod komen.
Afleveringen
Frank Westerman op zoek naar onze fascinatie voor het eeuwige leven
Sinds mensen bestaan wordt er geworsteld met de sterfelijkheid. Want ja, jammer dat het maar voor even is. Het eeuwige leven, zou dat niet mooi zijn? Frank Westerman onderneemt in zijn boek 'Alfabet van de onsterfelijkheid' een persoonlijke zoektocht naar het uitdagen van de dood. Hij begint in zijn geboortegrond Drenthe waar in de prehistorie hunebedbouwers al bouwden voor de eeuwigheid, en komt
Hoe begin je als kunstenaar? Hoe belangrijk zijn leermeesters en hoe vind je je eigen stem?
Edmund de Waal is beroemd als keramist en schrijver. In zijn nieuwe boek 'Hoe te beginnen' onderzoekt hij de vraag: waar begin je als kunstenaar? Hoe belangrijk zijn leermeesters? Hoe vind je je eigen stem? De Waal verweeft zijn eigen verhaal met dat van zijn grootmoeder Elisabeth. Die correspondeerde begin 20ste eeuw als beginnende dichter met de grote Rainer Maria Rilke. Hun briefwisseling was
Jean Paul Van Bendegem over melancholie, een ongrijpbare emotie
Melancholie is ongrijpbaar. Door de eeuwen heen kreeg deze raadselachtige emotie telkens een andere betekenis. Ze werd gezien als zwartgalligheid, ledigheid, genialiteit of depressie. Melancholie loopt ook als een rode draad door het leven van filosoof Jean Paul Van Bendegem, hij schreef er een persoonlijk essay over. In de reeks 'Een kleine filosofie van grote emoties'.
Voorproevers op FTI: technologie en textielinnovatie
Textiel en technologie lijken twee werelden. Toch loopt er een rechte lijn van het weefgetouw naar de computer. De eerste programmeerbare machine was geen computer, maar een weefgetouw. Algoritmes zijn in zekere zin digitale weefsels: structuren die informatie ordenen, verbinden en transformeren. Textiel als de moeder van AI. Met een immersieve tentoonstelling laat Textirama bezoekers voelen, zie
Voorproevers op FTI: innovatie in natuur en bos
In het beheer van onze natuur en onze bossen is technologische innovatie niet meer weg te denken. Hoe gebruiken we drones en computermodellen om de gevolgen van klimaatverandering en extreme weersomstandigheden het hoofd te bieden? Hoe brengen we het veranderende landschap in kaart? Zit de boswachter van vandaag meer achter de computer dan tussen het groen? Goedele Van der Spiegel, administrateur
Voorproevers op FTI: meekijken door de bril van de phisher en de hacker
Is het tegenwoordig makkelijker om gehackt te worden? Door de komst van artificiële intelligentie? Of misschien omdat we een groot deel van onze gegevens gratis en voor niets op sociale media delen? Inti De Ceukelaire, ethisch hacker en cybercrime onderzoeker, wil ons waarschuwen in zijn voorstelling 'Cyber charlatan'. Te zien op het Flanders Next festival.
Voorproevers op FTI: sciencefiction die misschien ooit werkelijkheid wordt
Gaan we ooit aardappels kunnen kweken op Mars, zoals Matt Damon in 'The Martian'? Zullen we ooit contact maken met buitenaards leven, zoals in '3 Body Problem'? En worden we ooit cyborgs zoals 'The Terminator'? Het antwoord op die vragen: misschien ooit. En dat is ook de titel van de nieuwe podcastreeks van Het Geluidshuis. Over sciencefiction die misschien ooit wel werkelijkheid kan worden. Met s
Slavenhandel in het achttiende-eeuwse Oostende
West-Europa en Amerika hebben een deel van hun welvaart te danken aan de slavenhandel en de slavenarbeid. Ook België heeft een slavernijverleden. Of beter: de Zuidelijke Nederlanden, want in de Oostenrijkse tijd werd vanuit Oostende slavenhandel georganiseerd, en enthousiaste beleggers probeerden er goed geld aan te verdienen. Stan Pannier vertelt in zijn boek 'Beleggen in Bloed' het verhaal van d
Timothy Garton Ash schreef een kort maar krachtig boek over Europa
Europa is, zoals altijd, in verandering. Maar wie nu door het oude continent reist, krijgt allicht de indruk dat we in een nieuwe stroomversnelling zijn beland. Als houvast schreef Timothy Garton Ash het boek 'Europa in 7½ hoofdstukken'. Garton Ash is historicus, hoogleraar Europese Studies én hij stond op de eerste rij bij een aantal belangwekkende gebeurtenissen. Annelies Beck sprak met hem.
Slechte films die toch onweerstaanbaar zijn
Moeten slechte films zo snel mogelijk vergeten worden? Niet als het van Jan Verheyen afhangt. Hij kan er intens van genieten. De ramptoerist in hem bracht ons eerder al 'De Nachten van de Wansmaak' en nu is er 'Het beste van het slechtste'. Over rampenfilms die zelf een ramp zijn, Hollywoodsterren die in twijfelachtige monsterproducties terechtkomen, sensatiezoekende documentaires en ook één Vlaam
Het historische verhaal achter onze culinaire klassiekers
Iedereen heeft een lievelingsgerecht. En vaak is dat een klassieker, zoals witloof met hesp en kaas. Maar waar komen die culinaire evergreens vandaan? En zijn ze eigenlijk wel zo klassiek? Greet Draye en Yves Segers gingen samen met culinair-historische collega's op zoek naar het verhaal achter vijftig Vlaamse keukenklassiekers. Van Asperges à la flamande tot Zondags ontbijt.
Hoe ontsnappen aan het dwingende schoonheidsideaal?
We besteden steeds meer tijd en geld aan ons uiterlijk. Ons schoonheidsideaal wordt steeds dwingender en dat is een probleem voor elk van ons, maar we kunnen er ook iets aan doen. Hoe? Dat kan je lezen in het boek 'Lelijke mooie wereld' van Giselinde Kuipers. Zij is hoogleraar cultuursociologie en doet al 15 jaar onderzoek naar schoonheid. Ze schreef dit boek als een manifest. Toen ze ziek werd, w
Wat maakt van Trump een echte machtskunstenaar?
Over weinig figuren uit de recente geschiedenis is er zoveel inkt gevloeid als over Donald Trump. Toch voegt Chams Eddine Zaougui, kenner van autoritair leiderschap, er nog een boek aan toe met een eigen invalshoek. Hij zoomt in op de talenten en vaardigheden van een president die, hoewel volgens velen ongeschikt voor het ambt, op vele vlakken wél succesvol is. Wat maakt van Trump een echte machts
Psychedelica voor een beter leven
Psychedelica, doorgaans geassocieerd met feesten, flippen en trippen, worden steeds vaker gebruikt in een therapeutische context. Hoewel vaak nog illegaal, betekent het gecontroleerde gebruik van psychedelica als psilocybine (paddo's), LSD, MDMA en DMT (ayahuasca) voor sommigen een uitweg bij depressie, angststoornissen, trauma of existentieel lijden. Journalist en ervaringsdeskundige Jonas Boel p
Wat vriendschap zo uniek maakt
Beate Völker doet al jaren onderzoek naar vriendschap. Een onderzoeksdomein dat lang een onderschoven kindje leek te zijn, in tegenstelling tot onderzoek naar andere relatievormen. Nochtans zijn vriendschappen uniek en in deze tijden belangrijker dan ooit. Hoe ontstaan vriendschappen? Wat maakt ze duurzaam? Hoeveel vrienden moet je hebben? Wat met vriendschapsverlies? Wat met de invloed van social
Het verhaal van Ada, een vergeten heldin op een onherbergzaam Noordpooleiland
In zijn beeldverhaal 'Ada' neemt Michaël Olbrechts de lezer mee naar een onherbergzaam eiland in de Noordelijke IJszee, Wrangel Island, waar anno 1921 ijsberen, poolvossen en walrussen plots opgeschrikt worden door een expeditieteam met dollartekens in de ogen. Olbrechts geeft met zijn boek ook een stem aan een door de geschiedenis vergeten heldin: Ada Blackjack.
Zwemkampioen, zakenman en verzetsheld: het veelzijdige leven van Martial Van Schelle
Kan één mens zowel ondernemer, zwemkampioen, ballonvaarder, soldaat, Amerikaan én Vlaming en verzetsheld tegelijk zijn? Blijkbaar wel, als we Leen Huet mogen geloven. Zij schreef het ongelooflijke verhaal op van Martial Van Schelle, wiens te korte leven tussen 1899 en 1943 nog altijd meer avonturen kent dan de meest avontuurlijke mensen die we kennen.
Wat betekent solidariteit in tijden van afstand?
Solidariteit, ooit was het een revolutionair begrip, nu lijkt het veranderd in een leeg moreel cliché. Wat betekent solidariteit vandaag nog? Is solidariteit hetzelfde als broederlijkheid? Is het nog echt als het afdwingbaar of verplicht is? Met wie of wat kan je allemaal solidair zijn? Dat zijn vragen voor René ten Bos. Hij schreef een kleine filosofie van solidariteit.
Keisnijdingen, geslepen neuzen en herbakken hoofden: het denken over zotheid in de late middeleeuwen
Psychische problemen zijn uiteraard niet exclusief hedendaags. Al in de late middeleeuwen wist men dat zotheid in het hoofd zat. Of de buik. Of nog elders. En men had zo zijn eigen manieren om die te bestrijden. Op het schilderij 'De keisnijding' van Jeroen Bosch zie je zo'n remedie uitgebeeld. Voor Wendy Wauters was die keisnijding een aanzet om het laatmiddeleeuwse denken over lichaam en geest
Een Joodse geschiedenis van het antizionisme
In 'Antizionisme. Een Joodse geschiedenis' onthult Benjamin Moser een onderdrukte traditie die het Joodse denken generaties lang heeft gevormd. Aan de hand van kunstenaars, rabbijnen, dichters, advocaten, activisten, journalisten en politici schetst Moser een lijn van Joodse dissidenten die – vaak met ernstige persoonlijke gevolgen – de morele en politieke implicaties van het zionisme onder ogen z
Vrouwen en vrouwelijkheid in de theatergeschiedenis
Nonnen die een eigen taal ontwikkelden om zo toch baanbrekend theater te kunnen maken, mannen die vrouwen speelden en omgekeerd, verhalen die jonge meisjes moesten leren om vooral veel dingen niét te doen. In de podcast 'MAiNSTREAM' van Anke Van Meer en Ella Van Eynde hoor je bijzondere verhalen over vrouwen en vrouwelijkheid in de theatergeschiedenis. Ze praatten met makers en spelers en met thea
Een jaar niet kunnen slapen en wat dat met je doet
Wat als je een jaar niet kan slapen? Wat gebeurt er dan met je hoofd en je lijf en je leven? We lezen het in ‘Het vormeloze ongemak’ van Samantha Harvey, Britse schrijver van het veelvuldig bekroonde ‘In Orbit’. Ze kon een jaar lang niét slapen, wat ze ook probeerde, en al schrijvend vertelt ze dat verhaal en zoekt ze een weg in die slapeloosheid. Annick Ruyts, maakte als 'slapeloze’ ervaringsdesk
Zeeland: mens, landschap en geschiedenis
Zeeland: een dichtbij stuk Nederland voor wie zijn strandvakantie graag wat rustiger heeft, met een uniek landschap en een bewogen geschiedenis. Die héle geschiedenis zit nu in het boek 'Zeeland' van Flip van Doorn. Hij begint bij Krijn, een Neanderthaler en eindigt bij Hedwige, een hertogin die haar naam gaf aan een polder die nu teruggegeven is aan de zee. En daartussen boeren, natuurgodinnen en
Miles Davis: jazzicoon, badass, inspiratiebron
Miles Davis zou dit jaar honderd geworden zijn. Voor Lies Steppe van Klara de gelegenheid om een reeks van negen afleveringen over zijn leven en werk te maken: 'Miles. Badass & Jazzicoon'. Met natuurlijk véél muziek, en elke aflevering een Milesfan, want hij blijft natuurlijk een inspiratiebron in veel domeinen.
Dat is het ding: essays over de belofte van een beter leven
Katrin Swartenbroux, bijna veertig, chronisch online, een kind van haar tijd, beschrijft de kleine rituelen en grote verwachtingen van het moderne leven. Een leven waarop we krampachtig grip willen krijgen, terwijl de belangrijkste dingen tussen onze vingers door glippen. Wanneer ben ik een goed mens? Moet ik mijn tijd nuttig en efficiënt doorbrengen? Hoe wapen ik me tegen de chaos van het bestaan
wOnderland: ondergrondse vondsten en nieuwe inzichten over de middeleeuwen
We associëren Ieper met de Eerste Wereldoorlog, maar de stad heeft ook een rijk middeleeuws verleden. Daarvan getuigen ook de vele archeologische vondsten die nu te zien zijn op de expo 'wOnderland' in het Yper Museum. Onderzoeker Hannelore Franck vertelt hoe diverse wetenschappelijke disciplines, van DNA-analyse tot archeobotanie, een nieuw licht laten schijnen op deze vondsten én op het leven in
Wandelingen op een gifbelt
Net buiten Amsterdam ligt een gifbelt, verstopt onder een groot natuurgebied. Als je er rondwandelt, merk je er amper iets van. Maar niet eens zo diep onder de klei en het riet ligt chemisch afval. Schrijfster Bibi Dumon Tak bracht er een hele zomer door, al wandelend en schrijvend. Dat verslag kan je nu lezen in 'Zomer op de gifbelt', een boekje waarin ze zich vragen stelt over de zorg die mensen
Een Vlaamse stadsbewoner trekt naar Alaska. Hoe is het leven in de echte wildernis?
Matthias Declercq, schrijver, journalist, stadsbewoner, gaat op zoek naar een antwoord op een vraag die hem allang bezighoudt: hoe is het leven in de echte wildernis? Hij besluit een dorpsgenote die in de jaren zestig naar Alaska emigreerde op te sporen. Hij belandt in Tanana, een onooglijk dorpje in het geografische hart van de uitgestrekte wildernis, omringd door bossen, bergen en moerassen. Hij
Lezen jongeren echt niet meer? Het is minder eenduidig dan het lijkt
Hoor je die alarmbel? Die rinkelt al een hele tijd in scholen, bibliotheken en de boekenwereld. Jongeren lezen niet meer. Maar klopt dat wel? Literatuurwetenschapper Jeroen Dera deed onderzoek naar ontlezing bij jongeren en schreef er 'De spagaat' over. Wat blijkt: jonge lezers zitten in een spagaat – tussen de wens om te lezen en de werkelijkheid waarin dat niet altijd lukt.
Stemmen in je hoofd. En een nieuwe manier om daar mee om te gaan
Tien procent van de mensen hoort stemmen. In haar bekroonde documentaire 'Mijn woord tegen het mijne' filmt Maasja Ooms vijf mensen die met dit fenomeen leven in een therapeutische setting. Een psychiater – die voor ons niet in beeld is – voert een gesprek over, maar ook mét, hun stemmen.
14 september te zien op VRT Canvas en VRT MAX. Op 16 september om 20u kan je online vragen stellen aan de psy
Hoe als mens antwoorden op de ellende in de wereld?
Kunnen we nog plezier maken op de rand van een vulkaan die op uitbarsten staat? Dat gevoel is ook u vast al eens bekropen. Er is vanalles aan de hand in de wereld, maar hoe moeten we daar als mens mee omgaan? Hoe doen we het goede? Wat is eigenlijk het goede? En wat is een mens? Overschatten we onszelf niet? Filosoof Frank Meester gidst ons, met de hulp van zijn teckel, in zijn boek 'Ook maar een
Hendrik De Man: visionair of verrader?
Hij gaf zijn naam aan het 'Plan De Man', het Plan van de Arbeid dat de socio-economische crisis van de jaren '30 moest aanpakken. Hij was één van de grote denkers van het Europese socialisme. Toch werd hij na de Tweede Wereldoorlog veroordeeld voor collaboratie met de Bezetter. Hoe kan dat? Mieke van Haegendoren schreef de biografie van Hendrik De Man, visionair of verrader?
Waarom lezen soms gevaarlijk is: de geschiedenis van het verboden boek
Op een dag was zelfs de lijst met verboden boeken verboden. De geschiedenis van het verboden boek heeft nog meer wonderlijke kronkels en Floris Bernard schreef er een boek over. In 'Lees dit boek niet!' vertelt hij wat lezen zo gevaarlijk maakt, en waarom autoriteiten bang zijn van boeken.
Afdalen in de geschiedenis van de Limburgse steenkoolmijnen
In 1992 ging de laatste Limburgse mijn dicht. En zo kwam een einde aan tachtig jaar geschiedenis. Een bewogen geschiedenis van voorspoed en kameraadschap, maar ook van rampen en stakingen. Een migratieverhaal ook. Lien Vande Kerkhof maakte voor Het Belang van Limburg een podcastreeks over de Limburgse mijnen. Ze groef daarvoor ook in haar eigen familiegeschiedenis. Want heeft niet elke Limburger e
Waarom de stadsduif meer waardering verdient
De ratten van de lucht zijn ze. Voederen verboden. Verspreiders van ziektes en ze trekken zwerfvuil aan. Zo kennen velen de (stads)duif. Met dank aan de stadsdiensten die deze mededelingen duchtig verspreiden. Maar het is niet de mening, noch de ervaring van Irwan Droog. Hij schreef het boek 'Duif', dat leest als een pleidooi voor onze gevederde stadgenoot.
Een cipier getuigt over het leven achter de gevangenismuren
Het leven achter de muren van de gevangenis kennen we alleen uit films of uit nieuwsberichten over stakende cipiers, overbevolking en de occasionele ontsnapping. Hoe gaat het er echt aan toe achter die hoge, dikke muren van de Begijnenstraat? Daar geeft Femke Brosens antwoord op in haar boek ‘Dagboek van een cipier’. Verhalen, indrukken, bespiegelingen opgedaan tijdens haar eerste jaar als peniten
Flaneren als een manier van kijken, denken, lezen, schrijven
Flaneren: in Van Dale staat het als “drentelen, genoeglijk en doelloos rondslenteren”. Maar voor schrijver Christiaan Weijts is het veel meer dan dat. Het is een levenshouding en uit dat rondkijken en nadenken over de mensen, dingen, fenomenen en evoluties die hij ziet, puurt hij gedachten, meningen, mijmeringen en inzichten. Die essays – over traagheid, ChatGPT, carnaval, zelfscankassa’s, ... – z
Waarom Schopenhauer, dwarsdenker in mineur, nog altijd het lezen waard is
Arthur Schopenhauer (1788-1860) staat vooral bekend om zijn pessimisme, misantropie en vrouwonvriendelijke uitspraken, maar de kern van zijn denken blijft vaak onderbelicht. Centraal daarin staat de wil tot leven: een blinde, doelloze, tijdloze en universele kracht waarvan alles doordrongen is. Leni Franken legt in haar boek 'Arthur Schopenhauer. Dwarsdenker in mineur' legt uit waarom zijn werk no
Vier vrouwen getuigen over hun tijd bij Islamitische Staat en over hun terugkeer naar België
Vijftien jaar na de start van de Arabische Lente en ruim tien jaar na het ontstaan van Islamitische Staat hangt de schaduw van die periode nog over ons land. Er zijn alleen al uit België 500 strijders vertrokken naar Syrië of Irak. Sommige van hun vrouwen wonen intussen weer in ons land. Waarom zijn ze ooit vertrokken? Wat hebben ze daar gedaan? Zijn ze gevaarlijk en zijn ze dat ooit geweest? Phil
Het leven van Nanne Tepper: schrijver, worstelend met de wereld
Wanneer de negentienjarige Bent Van Looy niet in het repetitiekot te vinden was, zat hij wel in de bibliotheek. Daar leende hij een boek uit dat hem toen recht in de ziel raakte: 'De Eeuwige Jachtvelden', het romantische debuut van cultschrijver Nanne Tepper. Intussen valt het met de Weltschmerz van Bent wel mee, maar Tepper bleef er een leven lang mee worstelen. Over dat tragische veel te korte l
Het unieke ambacht van een vioolbouwer, de passie voor het hout, de klank, de geschiedenis
Wie aan een vioolbouwer denkt ziet misschien een gebogen grijsaard op een krakkemikkig zoldertje voor zich. Uit edele blokken hout zaagt, schaaft en vernist hij een instrument tevoorschijn dat beter kan zingen dan de meest uitgeslapen nachtegaal. Baptiste Argouarc’h is vioolbouwer. Of hij aan dit beeld beantwoordt kom je te weten in de podcast die zijn partner Rina Govers maakte. Ze volgt hem een
Fiep. De vrouw achter de iconische silhouetten van Jip en Janneke. En zo veel meer.
Iedereen kent de iconische silhouetten van Jip en Janneke. Ook Pluk van de Petteflet kunnen we ons in een handomdraai voor de geest halen. Of Otje. De vrouw die het geniale universum van Annie M.G. Schmidt met inkt en penseel nog dikker in de verf zette, heette Fiep Westendorp. Ze was een teruggetrokken mysterie, blijkt uit het boek 'FIEP. Leven en werk van Fiep Westendorp', waarin ook haar minder
Hoe schoonheidsnormen onze autonomie beperken
Welke keuzes heb jij vandaag gemaakt omtrent je lijf? Welke kleren heb je aangedaan? Heb je een afspraak gemaakt voor een botox-injectie? Ben je gaan sporten? Al die keuzes worden ingegeven door héél veel factoren en door heel dwingende schoonheidsidealen, dus misschien zijn we wel minder vrij dan we denken, én misschien moeten we daar dringend iets aan doen. Dat is waar Tatjana Almuli over schrij
Het drukke leven van een hertogin en gravin in de 17de en de 18de eeuw
In de podcast 'Vrouwen des Huizes' leren we twee vrouwen uit de nieuwe tijd van dichtbij kennen, hertogin Anna van Croy (1564–1635) en gravin Marie Catherine van Merode (1743–1794). Hun dagen waren zéér gevuld, en niet enkel met borduren in een torenkamer. Vooral ook met het beheren van een patrimonium en met familiezaken. Historici Mirella Marini en Freeke De Meyer vertellen er alles over. Met ni
Clichés over Afrika kritisch bekeken en vrolijk weerlegd
Hoe komt het dat we zo weinig weten over Afrika en er toch een uitgesproken mening over hebben? Hoe komt het dat veel van die aannames niet bepaald in het voordeel van de Afrikanen zijn? In hun boek 'Afrika: Het abc van het cliché' leggen Barbara Rottiers en Annick De Rop de bestaande clichés onder een vergrootglas. Is Afrika echt arm? Hebben alle Afrikanen nu echt zo'n geweldig gevoel voor ritme?
Waarom vrouwen méér pijn voelen, maar minder worden gehoord
In haar boek 'De pijnparadox' ontrafelt anesthesioloog en pijnspecialist Monique Steegers hoe pijn in het vrouwenlichaam ontstaat en werkt: hoe hormonen, het zenuwstelsel, de genen en het immuunsysteem een rol spelen, waarom pijn anders kan worden ervaren dan bij mannen, en waarom standaard medische kennis tekortschiet. Eeuwenlang gold het mannelijke lichaam als norm, met gevolgen die nog elke dag
Over de ‘Godmother van Nederland’ en andere vrouwen in de onderwereld
De 'Godmother van Nederland'. Als je die woorden hoort, ben je benieuwd. Misschien nog meer benieuwd dan wanneer je de 'Godfather' zou horen, toch? In de podcast 'Ze noemen haar de Godmother' zoekt Gabriella Adèr uit of de in 2024 in Colombia gearresteerde Aura C. wel degelijk één van de grote drugsbazen van Nederland is. En terwijl Adèr meer te weten probeert te komen over het leven van Aura, kom
Baanbreeksters: rijdende, varende, vliegende vrouwen die de wereld veranderen
Met vrachtwagens, fietsen, vliegtuigen, boten, riksja’s of motoren lappen ze vooroordelen, tradities en wetten aan hun laars. Overal ter wereld gaan moedige vrouwen op pad. Ze dagen rolpatronen uit, veranderen hun omgeving, verwerven onafhankelijkheid. Trui Hanoulle heeft deze 'Baanbreeksters' opgezocht, gefotografeerd en hun verhalen opgetekend. Zoals dat van Barbara, mecanicien bij het Britse le
Waarom oneindigheid grenzeloos fascinerend is
Is de ruimte eindig of oneindig? Is het verschil tussen ons en God dat wij eindig zijn en God oneindig is? Of bestaat oneindigheid alleen in de fictie van wiskundigen die beweren dat je kan blijven tellen en nooit moet stoppen? Filosoof Victor Gijsbers schreef een boek over 'Oneindigheid' en noemt het 'een filosofische gids'. Waarom heeft het zin om na te denken over oneindigheid?
Wat als de verhalen over je familieverleden niet helemaal blijken te kloppen?
Schrijfster Kathleen Vereecken meent het begin van een historische roman in handen te hebben, met een voormoeder als inspirerende spilfiguur. Tot dat zorgvuldig opgebouwde verleden scheurt: een cruciale schakel in haar stamboom blijkt niet te kloppen. Verwondering slaat om in achterdocht. Wat is feit, wat is doorvertelde fictie? De roman werd een non-fictieboek: 'De beste families'. Over hoe famil
Karel V, de machtigste man ooit in Vlaanderen geboren
De biografie die historicus Vincenzo De Meulenaere schreef over Karel V, heeft als ondertitel: 'De machtigste man ooit in Vlaanderen geboren'. Hoe machtig was hij werkelijk? Hoe slaagde hij erin zijn grote rijk te besturen? En hoe 'Vlaams' was onze Keizer Karel, geboren in de latrines van het Gentse Prinsenhof en gestorven in een Spaans klooster? De Meulenaere vertelt zijn fascinerende levensverha
Joootie: hoe het leven en vooral ook het werk van Jotie T'Hooft blijven begeesteren
Jotie T’Hooft wordt in de lessen Nederlands op school al te vaak gereduceerd tot de te snel opgebrande junkie van de neoromantiek. Maar de hardnekkige vonk van zijn uitzonderlijke talent en zijn groots en meeslepende leven kan nog steeds oplaaien in jonge zielen van vandaag. Dat blijkt uit de begeesterde podcast 'Joootie' van theatermakers en Jotieliefhebbers Winter De Cock, Hanna Mensink en Robbe
Transgender pioniers in het Berlijn van de jaren '20 en '30
Dora Richter en Gerd Katter behoren tot de eerste trans mensen in de geschiedenis die fysiek van geslacht veranderden. Dat gebeurde bij het revolutionaire Institut für Sexualwissenschaft van de arts Magnus Hirschfeld in Berlijn. In zijn boek 'Transgender pioniers' vertelt Alex Bakker hun verhaal en dat van het instituut. Hoe was hun leven voor en na de transitie? En wat was de betekenis van het in
In het spoor van Joseph Roth door Zuid-Frankrijk
In 1925 reisde schrijver en journalist Joseph Roth naar Zuid-Frankrijk en werd er verliefd op de streek. Op het feest van het eten in Lyon, de tragische ruïnes van Les-Baux-de-Provence, Marseille dat tegelijk aantrekt en afstoot. Honderd jaar later trekt Frankrijkcorrespondent Jolien de Bouw door de Midi met Roth als gids. In een brief aan Roth en de lezer beschrijft ze hoe het land de voorbije ee
Een rondleiding in onze queer kunstgeschiedenis
Onze nationale kunstgeschiedenis is een schatkamer van LGBTQ-kunst. Soms als krachtig statement, vaak subtiel versluierd. Jonas Roelens en Thijs Dekeukeleire verzamelen in hun boek 'Kunst uit de kast' vijftig queer kunstwerken. Van een perfect gepositioneerde pijloker bij Rubens tot een queerbewuste koekoek bij Kasper Bosmans. Van een middeleeuwse Vernietiging van Sodom tot een collage van Sofie
Smetvrees of waarom de zoektocht naar een schoon bestaan ons kan ontregelen
Een deurklink, een briefje van tien euro: we vinden geregeld iets vies, terwijl het in wezen onschuldig is. Ons verlangen naar een schoon en smetvrij bestaan kan het rationele overstemmen. Wie bepaalt wat vies en wat proper is? Luuk Vulkers ontleedt in 'Alles lekt' het fascinerende fenomeen dat hemzelf ook ontregelde: smetvrees.
Hoe bepaalt genetica ons gedrag? En wat zegt dat over schuld, straf en vrije wil?
In haar boek 'Erfzonde' verkent geneticus Kathryn Paige Harden de intrigerende wisselwerking tussen genetica, gedrag en moraal. Hoe verantwoordelijk zijn we voor onze daden, als zowel onze biologie als onze ervaringen ons vormen? Heeft de (genetische) wetenschap onze morele keuzes veranderd? Kunnen we anders leren kijken naar straf en vergeving? Geneticus Sonia van Dooren las het boek.
Hoe Europa 'ontdekt' werd na de laatste ijstijd
Na de laatste ijstijd warmde het klimaat weer op, veranderde het landschap en maakte de mens opnieuw zijn intrede in Europa. Waarom besloten die mensen naar hier te trekken en hier te blijven? En hoe zagen hun samenlevingen eruit? In zijn boek 'Wereldreizigers' beschrijft archeoloog Alexander van de Bunt de 'ontdekking' van Europa, vanaf de prehistorie tot en met de oudheid.
Oogsprong: een verhaal over zien en niet zien
Al in de tiende eeuw wist wetenschapper Ibn Al-Haytham dat we niet met onze ogen, maar wel met onze hersenen kijken. Dat maakt hem de vader van de moderne optica. Maar toch blijft zien iets mysterieus. Mogen we onze oogbollen zomaar reduceren tot praktische lichtsensoren? Of spelen ze een grotere rol? Hoe sturen de woorden die we aan beelden geven onze waarneming van de wereld? Bernke Klein Zandvo
Waarom de Lage Landen een sleutelregio waren in het Romeinse Rijk
Na de veroveringen van Caesar drukten de Romeinen een onuitwisbare stempel op het gebied dat nu België en Nederland vormt. Ze organiseerden het bestuur, legden wegen aan, stichtten steden. Ze maakten de Lage Landen tot een sleutelregio van het West-Romeinse Rijk. Maar er was een keerzijde: de Gallische oorlogen kostten duizenden menslevens en de Pax Romana was een gewapende vrede. Robert Nouwen be
De neurobiografie van Dick Swaab
Ieder van ons heeft een stel hersenen, maar niet iedereen gebruikt het even intensief. Professor Dick Swaab wel. Sterker nog, hij is een wereldautoriteit op het gebied van ons brein. En al sinds de publicatie van zijn boek ‘Wij zijn ons brein’ is hij uit de academische cocon gekropen en een stem in het publieke leven geworden. Nu, op zijn 81ste is zijn autobiografie klaar. Of beter zijn neurobiogr
Een reis rond de wereld op zoek naar hoe we tijd meten en beleven
In zijn nieuwe boek 'De tijdreiziger' reist historicus Philip Dröge door de tijd. Niet zoals in 'Suske en Wiske' of 'Back to the future' maar wel als een zoektocht naar het meten van iets ongrijpbaars als tijd. Van een Zweeds eiland waar Tycho Brahe als het ware de tijd uitvond over een tempel als een kalender in India, tot aan de internationale datumgrens, de plek waar vandaag gisteren wordt en w
Nieuwe inzichten over het oude Egypte
Het oude Egypte spreekt al eeuwen tot de verbeelding, en de opening van het nieuwe Grand Egyptian Museum in Caïro gaf die belangstelling nog een extra impuls. Ook egyptoloog Marleen Reynders is al een leven lang gefascineerd door 'De wereld van de farao’s' en verzamelde haar kennis in een boek met bekende verhalen over piramides en hiërogliefen, maar ook met nieuwe inzichten over de rol van de Nij
Wat als Taiwan de nieuwe geopolitieke brandhaard wordt?
Taiwan heeft vele bezetters gekend: de Portugezen, de Nederlanders, de Japanners en Chinezen. De afgelopen decennia heeft het eiland zich ontwikkeld tot een goed functionerende democratie en een technologische supermacht. Maar de onafhankelijkheid van Taiwan wordt al decennia betwist door China. Wordt Taiwan inderdaad het volgende geopolitieke brandpunt en wat zijn dan de gevolgen? Oost-Aziëspecia
Happy Sad: een film over Daan Gielis, kunstenaar tussen hoop en vrees
Daan Gielis was een naam die je overal hoorde gonzen in de kunstwereld. Zijn speelse sculpturen en poëtische neoninstallaties kenden steeds meer succes. Net op het moment dat zijn carrière de wind in de zeilen kreeg , ging zijn gezondheid steil bergafwaarts. Daan leed aan de ongeneeslijke auto-immuunziekte sclerodermie.
Oliver Rynders maakte met 'Happy sad' een documentaire over een kunstenaar d
Het onvertelde leven van Ivo Michiels en van de vrouwen in zijn schaduw
Ivo Michiels, een naam die we misschien nog kennen uit de lessen Nederlands, was een literaire reus die in zijn experimentele romans de grenzen van de literatuur opzocht. Maar hij was ook een sfinx, die zijn literaire labyrint bouwde om zelf zijn raadsels niet te moeten prijsgeven. Sigrid Bousset kende hem al van in haar kindertijd. Ze schreef een onthullend maar diepmenselijk boek over haar oude
Waarom de Spanjaarden zo Spaans zijn - of net niet
Sarah De Vlam schreef '¡Me gusta!', een boek over Spanje, droombestemming voor bleke vakantiegangers, hippe citytrippers en zoekende pelgrims. Land van de zon, maar met een soms donker verleden. Ze woont en werkt zelf al jaren in Spanje, of beter: in Catalonië. Want hoe Spaans voelen al die Spanjaarden zich?
Sappige verhalen over de appel
Rond, gezond, en als alles meezit behoorlijk knapperig en sappig. Pinokkio nam er één mee naar school, Eva bood Adam een hapje uit de hare aan. De appel! Evelien De Vlieger maakte met illustratrice Wendy Panders het boek 'De mooiste van het land', met sappige weetjes en verhalen over een onderschatte vrucht. Een boek met sprookjes, maar vooral ook met verrassende ware verhalen: bijvoorbeeld hoe be
Tien jaar migratiecrisis, een reis langs de grenzen van Europa
Flor Didden is expert migratie bij 11.11.11. In zijn boek 'Bel me als je daar bent' reist hij langs de Europese buitengrenzen en maakt hij de balans op van tien jaar 'vluchtelingencrisis' en migratiebeleid. Hij komt in bossen, ziekenhuizen en opvangcentra en praat met mensen op de vlucht en met solidaire, bezorgde burgers. Schrijnende verhalen, maar ook hier en daar een lichtpunt. En een pleidooi
De zeven hoofdzonden als leidraad voor het leven in de Middeleeuwen
De zeven hoofdzonden kennen velen misschien vooral uit Humo-interviews of uit een film met Morgan Freeman maar duizend jaar lang vormde deze lijst van trots, afgunst, woede, luiheid, hebzucht, gulzigheid en lust een gids tot zelfkennis. Met de hulp van deze zeven zonden kon je als middeleeuwer werken aan je tekortkomingen en je problemen oplossen. Historicus Peter Jones schreef er een boek over:
Waarom technologie geen neutraal instrument is
De digitale samenleving lijkt een onstuitbare sneltrein. Maar wie heeft het spoor getrokken, wie bepaalt de snelheid en waar gaat de reis naartoe? Volgens Paola Verhaert rijdt deze trein niet blindelings: achter de schermen sturen macht en belangen de koers. In haar essay 'Technologie is politiek' ontrafelt Verhaert de structuren die digitaal onrecht voeden en onderzoekt ze de rol van technologie
Vrijlating uit de gevangenis: een nieuw begin maar vaak ook de start van een harde realiteit
Vrijlating uit de gevangenis wordt vaak gezien als een nieuw begin, maar voor velen start dan een harde realiteit: een leven zonder netwerk, zonder toegang tot basisdiensten, vaak met dakloosheid, armoede en mentale problemen. Elk jaar komen zo’n 20.000 mensen vrij, maar de samenleving lijkt hen niet altijd terug te willen. Na een toevallig gesprek met iemand die pas vrijkwam, besloot Layla El‑Dek
Hoe belangrijk het is om als kind gezien en gehoord te worden
Niets belangrijker dan gezien en gehoord worden als kind, om een goeie start te kunnen maken. Dat is de basis van de podcast met logische titel #GezienGehoord, van SOS Kinderdorpen. Daarin gesprekken met mensen die zich weinig of niet gehoord en gezien voelden in hun jeugd, en gesprekken met experts. In deze 'Voorproevers' een uit elke categorie: ervaringsdeskundige Ronny Mosuse en jeugdpsychiater
Kloegen ze in de Middeleeuwen al over de jeugd van tegenwoordig?
Kloegen ze in de middeleeuwen al over de jeugd van tegenwoordig? En bestond er eigenlijk wel zoiets als 'jeugd' in de middeleeuwen of is dat een 20ste-eeuwse uitvinding? En zijn ze altijd lui, spilzuchtig en onverantwoordelijk geweest? Goede vragen, en aan historici om ze te beantwoorden. Peter Stabel en Anke De Meyer zijn er zo twee en zij schreven een boek over de stedelijke jongerencultuur in d
Hoe Big Tech een einde maakt aan onze gedeelde ervaring van de werkelijkheid
We leven in een tijd waarin de werkelijkheid niet langer is gebaseerd op een gedeelde ervaring, maar een product is dat per individu op maat wordt gemaakt. Wie controle heeft over het verhaal, heeft de macht om mensen een bepaalde richting in te sturen. In haar essay 'Ik zie wat ik geloof' laat Roxane van Iperen zien hoe Big Tech ons met minimale inspanningen gevangenhoudt. Maar ze toont ook vluc
Bloedspiegel: een essay over broedertwist. En over mannelijkheid, angst en schoonheid
Mannen zijn geen vrouwen. Ze begrijpen is dus geen sinecure als vrouw. Ibe Rossel gaat de uitdaging aan en in haar nieuwe boek 'Bloedspiegel' concentreert ze zich op een specifiek mannelijk fenomeen: broederschap. Maar dan niet de kameraadschap, maar de broedertwist. Van Kain en Abel tot Jake en Logan Paul. Een antropologische kijk van buitenaf.
De grote en kleine oorlogen van een para die 20 jaar na de genocide terugkeerde naar Rwanda
In 1993 gaat Reginald Verhofstede als para naar Somalië, een jaar later naar Rwanda. Moeilijke missies die diepe sporen nalaten. David Van Reybrouck verwerkte zijn ervaringen al in de monoloog 'Para', en Verhofstede getuigde zelf al op de radio en in documentaires. Nu is er een boek, een autobiografische roman, over hoe we met onze geschiedenis kunnen leren leven. Hoe we de pijn, die van generatie
Voorproevers classic: 'Congo: een geschiedenis'
Toen de jonge cultuurhistoricus David Van Reybrouck op zoek was naar een alomvattende geschiedenis van Congo, bleek dat boek niet te vinden. Hij besloot het dan maar zelf te schrijven. In 2022 verscheen 'Congo: een geschiedenis'. Daarvoor baseerde hij zich niet alleen op archiefonderzoek, maar vooral ook op honderden gesprekken die hij met Congolezen voerde. Zijn ooggetuigen gaan van eeuwelingen t
Voorproevers classic: 'Mannen leggen me altijd alles uit'
In 2008 schreef Rebecca Solnit het essay 'Men Explain Things to Me', dat meteen viraal ging en een gevoelige snaar raakte. De tekst begint met een herkenbare anekdote over een 'mansplainende' man. Maar meer nog dan over mannen die hun alwetende autoriteit niet in vraag stellen, heeft Solnit het over vrouwen die monddood gemaakt worden of niet geloofd worden. Ook niet als het over verkrachting of m
Voorproevers classic: 'Feitenkennis'
In zijn in 2018 postuum uitgegeven boek 'Feitenkennis' geeft de Zweedse statisticus en arts Hans Rosling tien redenen waarom we een verkeerd beeld van de wereld hebben en waarom het met de wereld beter gaat dan we geneigd zijn te denken. Hij baseert zich daarvoor op een grote hoeveelheid feitenmateriaal, al bevat zijn boek ook verhalen en anekdotes. Gerard Govers, professor emeritus geografie, ver
Aanbevolen
Niet te geloven
Ik heb straks een date
Op hun eigen manier – Een podcast over neurodivergentie bij kinderen
30 jaar Milk Inc.
Waanzinnig maar waar!?
Miles. Badass & jazzicoon
Goed Ziek
Be-Life talk, de podcast die de gezondheid van vrouwen in beweging zet!
Gezond geluk
De Klokke Podcast
bel RTL - Votez pour moi
Le cactus
